Działa szturmowe w armii niemieckiej

1_x788Działa szturmowe w armii niemieckiej

W czasie odwrotu 1942 roku Niemcy zostali zmuszeni do zmodyfikowania artylerii bezpośredniego wsparcia. Okazało się bowiem, że artyleria towarzysząca piechocie na skutek małej ruchliwości i braku pancerza, nie mogła dostatecznie ubezpieczyć piechoty w walce z ciężka bronią piechoty, artylerią i czołgami Armii Czerwonej. W bliskim boju działa były zbyt szybko wytrącane z szyku szturmowego lub broniących się oddziałów. W tym okresie armia niemiecka poniosła dotkliwe straty w cennym sprzęcie artyleryjskim, z trudem uzupełnianym na obszarach frontu wschodniego. Traciła także możliwość zaoszczędzenia amunicji, jaką artylerii daje walka na bliska odległość.

Wprowadzone w 1942 r. w użycie działa szturmowe były właśnie tą bronią, która łączyła stałą gotowość bojową, dużą ruchliwość i siłę ognia – z odpornością, jaką dawało jej opancerzenie, mogła najskuteczniej wspierać piechotę we wszystkich fazach walki. W 1943 roku Niemcy rozpoczęły na dużą skalę produkcję dział szturmowych, które w 1944 roku wchodzą masowo do użycie na wszystkich frontach. Warto przy tym pamiętać, że czołgi są operacyjną bronią natarcia z zadaniem niszczenia nieprzyjaciela w głębi ugrupowania. Czołgi wchodzą w walkę formacjami (batalion, pułk) na rozstrzygającym odcinku. Zwykle otrzymują zadania na szeroką skalę. Działa szturmowe są zaś środkiem ogniowym bezpośredniego wsparcia posuwającej się piechoty w walce z punktami oporu i czołgami nieprzyjaciela. Działa szturmowe są też podstawą czynnej obrony.
Jednostkami dział szturmowych są: plutony, baterie i dywizjony. Dywizjon wchodził w skład zmotoryzowanej dywizji jako oddział wydzielony i jest środkiem ogniowym dowództwa armii lub odwodem Naczelnego Dowództwa.

Na podstawie etatu z dnia 24 września 1943 roku dywizjon dział szturmowych składał się z:
– baterii dowodzenia (trzy działa)
– trzech baterii po 14 dział
– plutonu remontowego.

Najbardziej popularne typy niemieckich dział szturmowych drugiej połowy wojny, to:
– Działo szturmowe SdKfz 142/1 Sturmgeschütz III i Sturmgeschütz IV z armatą przeciwpancerną 7.5 cm L/48
– Haubica szturmowa SdKfz 142/2 Sturmhaubitze III z haubicą 10.5 cm L/28
Działo posiada mniejszą prędkość początkowa pocisku i mniejszą szybkostrzelność niż 7.5 cm armata i dlatego jest mniej przydatna do walki z czołgami. Nadaje się zaś doskonale do skutecznego zwalczania piechoty.
– Działo szturmowe SdKfz 166 Sturmpanzer IV Brummbär (nazywany również Sturmgeschütz IV mit 15cm StuH 43)
Powyższe działo szturmowe jest bronią ofensywną, wspierającą piechotę, piechotę zmotoryzowaną i saperów w walce o silnie umocnione pozycje i punkty obronne. Nie jest przy tym rekomendowane do walki z czołgami. Na nim spoczywa obowiązek niszczenia celów niewykrytych na początku natarcia lub też tych, które wykryte w czasie walki, nie mogą być zniszczone inną bronią.
Wg niemieckich uwarunkowań zastosowania, działa szturmowe są środkiem walki ogniowej i bezpośredniego wsparcia piechoty. Dzięki dużej ruchliwości i mocy ognia przeznaczone są specjalnie do niszczenia ciężkiej broni piechoty na kierunku głównego uderzenia. W natarciu lub przeciwnatarciu, działa szturmowe posuwają się zwartym oddziałem, w bojowym szyku wdzierając się w pozycje obrony nieprzyjacielskiej piechoty, usiłując złamać opór obrony we wszystkich punktach jej ugrupowania w głąb.

Wg niemieckiej instrukcji „O prowadzeniu dział szturmowych w działaniach bojowych” powiedziano:

„Działa szturmowe nie mogą być stosowane pojedynczo. Wszelkie rozdrobnienie oddziału będzie stratą cennego materiału, który jest niezbędny piechocie w dalszym prowadzeniu boju. Najmniejszą jednostkę jaką stosuje się, jest bateria. Najlepiej wykorzystywać dywizjony w ich składzie bojowym”.

W marszu.

Dywizjony dział szturmowych w marszu tworzą samodzielne kolumny, posuwając się bateriami. Odstępy pomiędzy poszczególnymi działami wynoszą 20 – 25 m, niezależnie od sytuacji i warunków. Celem ochrony silnika zabrania się je dołączać do kolumn piechoty. Maksymalna szybkość marszu dział szturmowych, to 20 km/h, normalnie jest stosowana szybkość 18 km/h, a na drogach wyboistych 10 km/h.
Przerwy w marszu z przyczyn technicznych co 1.5 – 2 godziny marszu, wynoszą nie mniej niż 30 minut. Dywizjon z marszu wchodzi w walkę bardzo rzadko.
„Wprowadzenie dział szturmowych w bój z marszu może nastąpić jedynie w położeniu krytycznym i to z przygotowanych zawczasu zakrytych od obserwacji naziemnej i powietrznej, stanowisk wyjściowych po przydzieleniu odpowiedniego oddziału piechoty do osłony i podaniu im odpowiedniej ilości czasu do rozpoznania”.
Na stanowiska wyjściowe działa wychodzą skrycie i o zmroku. Aby zagłuszyć odgłos pracy silników, moździerze i artyleria otwierają ogień. Z podstawy wyjściowej, działa ruszają w szyku zwartym razem z piechotą. Działo posuwa się w odległości dobrej widoczności ze szczelin obserwacyjnych, nie wysuwając się naprzód bez dostatecznej osłony piechoty. Dowódca baterii znajduje się w dowodzącym dziale i posuwa się z tyłu baterii, zmieniając stanowiska obserwacyjne. Dla usunięcia min i remontów spotykanych mostów, przydziela się działom szturmowym oddziały saperów.

W natarciu.

W natarciu działom szturmowym towarzyszą przednie oddziały piechoty. One wskazują gniazda oporu, lekką i ciężką broń piechoty, a także czołgi. Działa natomiast wspierają ogniem artyleryjskim na przedni skraj obrony nieprzyjaciela. Przy tym działa 7.5 cm niszczą czołgi i cele umocnione, a haubice 10.5 cm niszczą umocnioną piechotę.
Działa szturmowe razem z piechotą posuwają się za wybuchami pocisków własnej artylerii i ciężkiej broni piechoty.
W natarciu na osiedla, działa szturmowe razem z piechotą zbliżają się do jego krańców i ostrzeliwują najbliższe domy, oczyszczając drogę piechocie. W czasie zajmowania osiedla, wchodzą doń z piechotą, niszcząc ogniem gniazda oporu.
W walce leśnej, działa szturmowe wspierają natarcie piechoty przed dojściem do lasu, prowadząc ogień na skraj i w głąb lasu. Do walki w lesie nadają się o tyle, o ile pozwala im mała zdolność widzenia oraz swobodnego manewrowania i to tak, aby nie razić ogniem swojej piechoty. Posuwać się za piechotą mogą tylko po szerokich leśnych drogach i to ze specjalna osłoną.

W obronie.

W obronie działa szturmowe przydziela się wszelkim skupieniom wojska i oddziałom na głównym kierunku. Zasadniczym ich zadaniem jest zwalczanie czołgów i nacierającej piechoty nieprzyjaciela, które przełamały się w głąb pozycji oraz wspieranie przeciwuderzeń własnej piechoty.
„Pośpiesznym wprowadzeniem w akcję, lub bezcelowym umieszczeniem ich na przednim skraju obrony, dowódca wojskowy wypuszcza z rąk swój ruchliwy i uderzeniowy odwód, a także stawia je pod groźbą utraty możliwości technicznego remontu. Unieruchomienie dział szturmowych na przednim skraju obrony będzie zawsze nieprawidłowe”.
Na specjalnie zagrożonych odcinkach umieszcza się pluton dyżurny dział szturmowych na przednim skraju obrony dla podniesienia ducha broniącej się piechoty.
„Strona uzasadniająca rozkazu (wydzielenia plutonów dyżurnych) leży w tym, że piechota widząc czołgi ew. działa szturmowe w swoim szyku, wie, że w wypadku natarcia większych sił nieprzyjacielskich lub przełamania pozycji obronnej, może liczyć na ich wsparcie”.
Działa szturmowe wchodzą w bój całym plutonem i nie podlegają piechocie, ale z nia współpracują. Do walki z czołgami nieprzyjaciela używa się dział szturmowych z zasadzki z takim wyliczeniem, aby z niewielkiej odległości napaść na nie ześrodkowanym ogniem kilku dział.

Przy odwrocie działa szturmowe przydziela się z reguły strażom tylnym. Plutony prowadzą ogień zależnie od typu baterii i dział, wzajemnie się osłaniając w szyku bojowym straży tylnej. W nocnym boju stosuje się działa szturmowe w wyjątkowych wypadkach, a to ze względu na trudność obserwacji i obawę rażenia pociskami własnej piechoty. W przypadku gdy działa szturmowe są przeznaczone do nocnego boju, prowadzą one ogień o świcie. Jest on przygotowany przy świetle dziennym i to w ściśle ograniczonych warunkach.
Dla samoobrony w nocy przed nacierającą piechotą nieprzyjaciela, poszczególni działonowi i ładowniczowie prowadzą obronę działa przez odkryte luki przy pomocy granatów i automatów.

Teren.

Błota, szerokie i głębokie rzeki i rzeczki, zorana i wilgotna ziemia, mokre łąki, są dla dzia szturmowych przeszkodą trudną do przebycia. Wzgórza potęgują zasięg obserwacji, sprzyjając prowadzeniu ognia ponad głowami własnych oddziałów, lecz utrudnia ukrycie przed obserwacją naziemną i powietrzną.
W osiedlach i lasach działa szturmowe znajdują dogodne ukrycie od obserwacji nieprzyjaciela, lecz mają utrudnioną swobodę ruchu i łączności wzrokowej oraz ograniczone możliwości prowadzenia ognia. W zimie działanie dział szturmowych jest ze względu na trudności techniczne znacznie ograniczone. Dlatego też zimą działają one wyłącznie po drogach, a pokrywa śnieżna od 50 cm grubości jest dlań przeszkodą nie do pokonania.

Opracowanie na podstawieartykułu ppor Józefa Grudy z Bellony z 1945 r, oraz Artilerijskowo Żurnała nr 8 i 9 – Andrzej Skolik, SRH AA7